© 2020 Opowieści noblistki

Czuły narrator

Czuły narrator ratunkiem dla świata

- 6 października 2020

Po dwóch latach od otrzymania nagrody Nobla w listopadzie br. pojawi się na rynku księgarskim nowa książka znakomitej naszej autorki Olgi Tokarczuk zatytułowana “Czuły narrator” (https://www.taniaksiazka.pl/czuly-narrator-olga-tokarczuk-p-1443098.html). Jak zapowiada wydawca – Krakowskie Wydawnictwo Literackie – znajdzie się w niej 12 esejów i wykładów, w których pisarka zapozna czytelników z okolicznościami i warunkami swej pracy. Książka zawierać też będzie Mowę Noblowską.

Przekraczanie granic wyobraźni

Akademia Szwedzka uzasadniła nagrodę Olgi Tokarczuk jako wyróżnienie jej “wyobraźni narracyjnej, która z encyklopedyczną pasją pokazuje przekraczanie granic jako formę życia”. Literaturoznawcy tłumaczą, że to sformułowanie jest głębokim przeświadczeniem tego, że narracja spełnia ważne zadanie, gdy dotyczy funkcjonowania człowieka w społeczeństwie. Każdy z nas opowiada, stara się wyjaśnić rzeczywistość, w której funkcjonuje i ją zrozumieć. Każdy też planuje przyszłe życie. Sposób tej narracji i argumenty są indywidualne. Zależą od doświadczeń wcześniejszych i ukształtowanej przez nie wyobraźni. Jednak ta wyobraźnia jest ograniczona i to właśnie literatura ją poszerza. Uznano, że Olga Tokarczuk potrafi pokazać, jak można przekroczyć granicę wyobraźni i ją poszerzyć. Takie podejście stwarza wyzwanie dla autora i dla czytelnika. Przykładem są “Księgi Jakubowe” które choćby tylko ze względu na swoją objętość są często jak próba ogniowa dla odbiorcy. Również i dla samej pisarki takie przedsięwzięcie to trudne w realizacji zadanie. Jak ciężko było wykonać tytaniczną pracę, tworząc ogromny świat w monumentalnej, erudycyjnej powieści? Jak zbudować postacie, emocje, fikcję pogodzić z faktami historycznymi – to pytania na które odpowie nowa książka.

Mowa Noblowska

W swojej Mowie Noblowskiej Olga Tokarczuk przedstawiła swój światopogląd. Z jednej strony jest to zapis niepokojów tego, do czego zmierza cywilizacja tracąca wciąż to, co najważniejsze, z drugiej poetyckie niemal wspomnienia dzieciństwa, pełnego czułości matki.

Nowe technologie informatyczne, a w szczególności internet, zdewaluowały słowo. Narratorzy mówią wyłącznie o swoim “ja”. Nikt nikogo nie słucha poza sobą. Indywidualizn degraduje społeczne więzi. Sprawia, że nie widać jedności świata, wzajemnej współzależności i współpracy. To, co otworzy oczy i dusze, uwrażliwi i wywoła empatie to czułość. Jest to “najskromniejsza odmiana miłości”, która pozwala patrzeć na świat jako integralną całość, a na wszystkich nas jako “małe, ale potężne części”. Współczesny człowiek potrzebuje czułej narracji dla siebie, przyrody dla wszystkiego, co nas otacza. Z pewnością warto wracać często do tych przemyśleń i dlatego “Czuły narrator” będzie dobrze widziany w każdym domu.

Kawa zdjęcie utworzone przez jcomp - pl.freepik.com